Websphere Portal IBM

1.1. Portal là gì ?
Portal, tên đầy đủ là Web Portal, là một hệ thống hoạt động trên Web, định danh và xác thực người dùng đăng nhập, từ đó sẽ cung cấp một giao diện web để người dùng dễ dàng truy cập, khai thác thông tin và dịch vụ cũng như thao tác, tuỳ biến các công việc tác nghiệp của mình một cách nhanh chóng và đơn giản. Portal có các tính năng giúp người quản trị thu thập, quản lý nhiều nguồn thông tin khác nhau, từ đó phân phối chúng dưới dạng các dịch vụ cho từng người dùng khác nhau tuỳ thuộc vào nhóm quyền, vào nhu cầu cũng như mục đích của người dùng đó. Portal thực hiện việc này hết sức linh động, từ những công việc như tìm xem và đặt mua sách trong một kho hàng trực tuyến, xem và thay đổi thông tin về sinh viên và giáo viên trên các ứng dụng quản lý giảng dạy, đến việc đăng và chia sẻ các thông tin, tài nguyên, bài viết trên các diễn dàn hay cung cấp việc truy cập thống nhất và thuận lợi đến các thông tin nội bộ trong một website của công ty... Portal như một cổng vào vạn năng cho người dùng tìm kiếm thông tin và tác nghiệp một cách thuận lợi và dễ dàng.


1.2. Sự phát triển của web portal
Khái niệm “Web Portal” đã xuất hiện từ khá lâu, chỉ sau khi ra đời WWW một thời gian ngắn. Ban đầu, các website chỉ như các báo quảng cáo điện tử, chứa các thông tin của một doanh nghiệp để khách hàng của họ có thể truy cập để xem và theo dõi một cách thuận tiện. Lúc đó, Portal được dùng để chỉ một trang chủ, chứa các liên kết đến các nội dung trong một website nào đó. Ngoài ra, nó còn chứa một công cụ tìm kiếm nội bộ, cho phép người dùng dễ dàng tìm các thông tin nằm trong nội dung các trang web. Chính vì vậy, cái tên Web Portal mang ý nghĩa: một cái “cổng” để truy nhập vào website. Web Portal tựa như một danh bạ Web (Web directory) liên kết với một search engine đơn giản, tất cả chỉ dùng nội bộ trong một website.
Sau thời gian đầu, các website không chỉ mang ý nghĩa đại diện để giới thiệu của các công ty, chúng trở thành những công cụ tác nghiệp trực tuyến rất thuận tiện dành cho cả khách hàng, đối tác và các nhân viên cũng như ban quản trị doanh nghiệp. Do đó các tính năng quan trọng nên tích hợp vào một website như các tính năng đăng nhập và xác thực người dùng, các tính năng quản lý nội dung, tính năng cá nhân hoá, đa ngôn ngữ cũng như các tính năng tác nghiệp cụ thể đối với từng website. Web Portal cung cấp khả năng tích hợp các tính năng này một cách dễ dàng thành một trang web duy nhất. Web Portal đầu tiên kiểu này là Americal Online (AOL - _http://www.aol.com/ ) .
Hiện tại, Web Portal không chỉ là một “cổng vào”, dẫn đường người dùng truy cập website, mà đã trở thành một siêu website, nghĩa là ngoài chứa đựng mọi thông tin và dịch vụ cần có như một website thông thường, nó còn có khả năng quản trị giao diện cũng như nội dung của nhiều website, thêm bớt không những nội dung mới mà còn các dịch vụ mới, tích hợp các module thông dụng nhất như các forum, chat room, blog hay RSS feed…và quan trọng là, cung cấp việc truy cập các nguồn thông tin rất đa dạng và khác nhau này chỉ thông qua một lần đăng nhập duy nhất (single sign-on).

Một Web Portal nổi tiếng hiện nay là My Yahoo! (_http://my.yahoo.com/) của Yahoo, người dùng chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trong trang này để truy cập vào một trang web riêng mà Yahoo đã thiết kế sẵn, với nhiều module có sẵn như tin tức, bản tin thời tiết, bản đồ… Ngoài ra ở trang My Yahoo cũng có các link liên kết đến các ứng dụng web của Yahoo quen thuộc như Messenger, Mail, Group, Blog, Music… và người dùng sẽ không cần phải đăng nhập lại.
Sang Tiếng Việt, Web Portal được dịch là “Cổng giao tiếp điện tử”, “Cổng giao dịch điện tử” hoặc ngắn gọn hơn: “Cổng điện tử”. Tuy nhiên, cũng như tên tiếng Anh của chúng, các từ này thật sự chưa thể phản ánh hết được chính xác thế nào là một Portal.
3. Các loại Portal
Có nhiều cách phân loại Portal, ở đây phân loại theo mục đích sử dụng cũng như quy mô thì có thể chia các Portal hiện có thành ba loại :
3.1. Các Portal công cộng (Puclic Portal)
Các Portal loại này thường giống như khái niệm về Portal ở những thời kỳ đầu, được thiết kế ra dành cho một lượng rất lớn người dùng dễ dàng truy cập vào các ứng dụng trên web (web-based) khác thông qua các liên kết và hộp tìm kiếm chỉ bằng một lần đăng nhập duy nhất. Nổi tiếng nhất trong loại Portal này là các Portal My Yahoo, AOL hay Excite. Các Portal kiểu này hướng đến đại đa số người dùng, do vậy chúng thường tập trung vào khả năng cá nhân hoá (Personalization), đa ngôn ngữ (Localization), phát triển các tính năng phổ biến sao cho người dùng có thể sử dụng dễ dàng. Khả năng quản lý số lượng người dùng rất lớn cũng như cho phép tìm kiếm nhanh thông tin từ một lượng dữ liệu khổng lồ là thế mạnh của loại portal này tuy nhiên vì phục vụ số đông nên chúng không dành cho các công việc nghiệp vụ cụ thể nào cả.
3.2. Các Portal tác nghiệp (Enterprise Portal)
Các Portal loại này quản lý số lượng người dùng không nhiều bằng các loại Portal công cộng, nhưng cũng rất lớn. Các Portal loại này chuyên dùng cho các doanh nghiệp lớn, phục vụ cho tác nghiệp, chuyên làm các công việc nghiệp vụ như quản lý mạng lưới bán lẻ, ngân hàng, website bán hàng cỡ lớn hay quản lý tài nguyên công ty... Do vậy, chúng được thiết kế rất tốt, thực hiện được các nghiệp vụ phức tạp, liên kết nhiều kiểu dữ liệu khác nhau. Các Portal này rất đắt, chỉ những công ty vừa và lớn trên thế giới mới sử dụng. Ở Việt Nam, hầu hết các hãng dùng loại này là các công ty đa quốc gia hay các công ty liên doanh lớn. Các Portal này không khác gì các phần mềm Business Solution (phần mềm giải pháp nghiệp vụ) như Microsoft Solomon hay Lotus Domino, chỉ khác là chúng hoạt động trong môi trường Web. Có thể kể ra đây một số các Portal loại này - loại Portal chuyên nghiệp nhất - như Microsoft SharePoint, Oracle ApplicationServer, IBM WebSphere...
3.3. Các Portal Website (Website Portal)
Các Portal kiểu này thường dùng để tạo ra các Website, chính xác hơn là các Website có thể tùy biến (customizable website). Các Portal này cung cấp các tính năng rất cơ bản và chung, giúp các nhà phát triển web có thể dễ dàng tạo ra một website cho riêng mình. Các Portal này hỗ trợ các tính năng cá nhân hoá và đa ngôn ngữ ở mức vừa phải, có thể thêm vào các mô đun tác nghiệp không quá phức tạp. Để làm được điều này, các Portal được mở một phần hoặc hoàn toàn mã nguồn, để người dùng Portal (thường là quản trị Website) có thể tự xây dựng các mô đun, tất nhiên là theo chuẩn của Portal, để tích hợp vào website của mình hoặc thậm chí đem bán cho các site khác có cùng nguồn gốc. Các portal này tương đối đơn giản, chỉ sử dụng một vài cơ sở dữ liệu phổ biến, tuy nhiên cũng không kém phần linh động khi tuỳ biến giao diện cũng như thao tác nghiệp vụ.
Hiện nay các Portal kiểu này được sử dụng nhiều nhất, cả ở trên thế giới cũng như Việt Nam. Các Portal này thường miễn phí hoặc được bán với giá rất rẻ. Các công ty thiết kế web thường chọn các Portal này để mở rộng, tạo ra các website cho khách hàng mà không mất nhiều công sức để nghiên cứu cũng như cài đặt. Ở Việt nam, các Portal Website hay được dùng nhiều nhất là uPortal, Liferay, JetSpeed, ExoPlatform và DotNetNuke. Bốn Portal đầu được viết bằng Java, và đã được thương mại hoá (vẫn miễn phí các phiên bản cũ hơn).
4. Tính năng của hệ thống Portal cần xây dựng
Hệ thống cần xây dựng có các tính năng như sau:
4.1. Đăng nhập một lần (Single Sign-On - SSO)
Để truy cập vào dữ liệu và dịch vụ khác nhau, người dùng chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất. Hệ thống Portal thực hiện điều này thông qua quá trình quản lý phiên (Session Management). Thông qua quá trình này, người dùng dễ dàng truy cập và thao tác dữ liệu, nhưng không phải lo lắng gì về mặt an ninh bảo mật vì Portal đã dùng những công nghệ bảo mật an toàn nhất ngầm phía dưới một phiên làm việc từ khi người dùng đăng nhập đến khi đăng xuất.
4.2. Cá nhân hoá (Personalization)
Khi người dùng đăng ký với hệ thống, họ sẽ được cấp một tài khoản. Mỗi tài khoản người dùng đăng nhập vào đều được cấp cho một “khung trời riêng”, họ có cảm giác như là một website của riêng mình, họ có thể tuỳ biến được giao diện tuỳ theo ý thích, thêm bớt các mô đun, hình ảnh… giống như post hay delete một bài viết của mình trên forum vậy. Khả năng này còn thể hiện ở chỗ: nhà quản trị website có thể trực quan hoá các công việc thêm bớt, thay đổi vị trí các mô đun mà không động đến một dòng HTML hay mã nguồn của Website mình. Điều này có được là do Portal sử dụng các công nghệ bố trí giao diện động như DHTML, CSS, XSL…
4.3. Tự hoạt động (Self-services)
Các mô đun của hệ thống Portal - được coi là phần tử cơ bản nhất cấu tạo nên Portal - có khả năng tự hoạt động một cách độc lập, không phụ thuộc hay ảnh hưởng các mô đun khác. Mỗi khi được thêm vào, chúng có nguồn dữ liệu khác nhau, vòng đời khác nhau và phương thức hoạt động khác hẳn nhau. Để có thể tích hợp chúng lại mà không ảnh hưởng gì đến toàn bộ hệ thống, các mô đun phải có một chuẩn riêng khi viết.
4.4. Đa nguồn dữ liệu (Multi Data Sources) và Đa nền tảng (Multi Platforms)
Một trong những khả năng quan trọng khác của hệ thống Portal là chúng có thể sử dụng kết hợp nhiều nguồn dữ liệu khác nhau. Các dữ liệu này có thể ở dạng file, dạng cơ sở dữ liệu quan hệ, dạng cơ sở dữ liệu hướng đối tượng, thậm chí ngay trong dạng cơ sở dữ liệu quan hệ, Portal có thể chấp nhận nhiều loại hệ quản trị cơ sở dữ liệu khác nhau. Bởi vì hệ thống Portal được xây dựng theo kiến trúc 3 lớp, phân tách việc kết nối cơ sở dữ liệu, việc tác nghiệp và việc hiển thị giao diện ra thành ba tầng độc lập.
Hệ thống Portal co tính năng đa nền tảng, có thể chạy trên các nền hệ điều hành khác nhau, các Web Server khác nhau, các nền web hay mobile. Bởi vì hệ thống Portal kế thùa từ Liferay Portal – là Portal có kiến trúc mở, thống nhất, sử dụng các ngôn ngữ độc lập nền tảng, sử dụng các chuẩn chuyên trao đổi và xây dựng dịch vụ như các công nghệ Web Service hay Service Oriented Architecture (SOA).
4.5. Đa ngôn ngữ (Localization)
Tính năng đa ngôn ngữ không được hỗ trợ trong hệ thống Portal cần xây dựng vì đây là hệ thống sử dụng cho cơ quan, đơn vị của Việt Nam nên nó hoàn toàn thuần tiếng Việt. Nhưng như thế không có nghĩa là nó không có tính năng đa ngôn ngữ.
5. Các dịch vụ mà hệ thống Portal cung cấp
Hệ thống Portal cần xây dựng cung cấp các nhóm dịch vụ như sau:
5.1. Các dịch vụ cơ bản:
Post bài định dạng HTML/Document, Danh sách liên kết, Upload/Download Files, Thao tác ảnh…
5.2. Các dịch vụ giao tiếp công cộng:
Forum, Thông báo, Thăm dò - Bỏ phiếu…
5.3. Các dịch vụ cung cấp thông tin:
Thông báo, Bản tin...
5.4. Các dịch vụ tìm kiếm:
Tìm kiếm, Phân loại …
5.5. Các dịch vụ trợ giúp người dùng:
Thông tin cá nhân, Lịch biểu…
5.6. Các dịch vụ tác nghiệp:
Quản lý nội dung, Hợp tác dự án, Quản lý bán hàng, quản lý nhân sự…
6. Lợi ích của hệ thống Portal
Hệ thống Portal hỗ trợ cộng đồng người dùng trực tuyến, các cán bộ, nhân viên, các đối tác và các nhà cung cấp... dưới nhiều hình thức kết hợp khác nhau. Cơ sở hạ tầng Portal giúp việc khởi tạo, tích hợp, quản lí và cá nhân hóa toàn diện các thông tin và ứng dụng cho mỗi người dùng riêng biệt phục vụ các nhu cầu và sở thích của một cộng đồng riêng biệt. Các lợi ích thực sự của hệ thống Portal này đem lại nhìn từ khía cạnh hiệu quả ứng dụng thực tế đó là:
· Nâng cao hiệu quả làm việc cho các cá nhân và tổ chức, đối tác... nhờ truy cập bảo mật, tích hợp tới các thông tin và ứng dụng liên quan, cũng như truy cập tổng thể tới tất cả các cá nhân, thông tin, tổ chức và các nhà cung cấp từ bất kì đâu, bất kì khi nào.
· Cải thiện các tiến trình hợp tác nhờ luồng thông tin tốt hơn giữa con người và các ứng dụng, và nhờ các môi trường cộng tác giúp giảm thời gian để chuyển đổi thông tin thô thành tri thức.
· Giảm gánh nặng của việc triển khai và quản lí thông tin và các dịch vụ ứng dụng trong một tổ chức.
· Duy trì, quản lý, mở rộng, nâng cấp, tái sử dụng dễ dàng, tiết kiệm chi phí đầu tư để xây dựng lại hệ thống.
· Cho phép các hãng thứ 3 tham gia vào việc cung cấp ứng dụng hệ thống, các dịch vụ trung gian... Khả năng này làm phong phú, đa dạng khả năng úng dụng và triển khai của hệ thống Portal.
7. Sự khác nhau cơ bản giữa Portal và Website
Xây dựng hệ thống Portal thay vì Website bởi vì hệ thống Portal cần xây dựng có những ưu điểm so với Website có cùng chức năng như sau:
· Hệ thống Portal tạo ra các Website, các Website này có thể tùy biến trực quan (cả về giao diện và dữ liệu), giúp cho người phát triển Website, người quản trị website và người dùng Website có thể xây dựng, quản lý và sử dụng chúng một cách dễ dàng, thuận tiện.
· Các mô đun trong Portal có tính độc lập cao, hoạt động không ảnh hưởng tới các mô đun khác.
· Người dùng Portal có khả năng truy cập thông tin có được từ nhiều nguồn dữ liệu khác nhau.
· Người phát triển dựa theo các chuẩn có sẵn để tích hợp thêm các mô đun tác nghiệp mới.